واشنگتن اکنون از اوکراین می‌خواهد مؤثرترین سلاح خود علیه اقتصاد جنگی روسیه را کنار بگذارد؛ نه برای پایان جنگ، بلکه در شرایطی که قیمت سوخت و انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا به اولویت کاخ سفید تبدیل شده‌اند.
پالایشگاه‌ها؛ مؤثرترین جبهه اقتصادی اوکراین
حملات پهپادی اوکراین به زیرساخت‌های نفتی روسیه، به یکی از مؤثرترین ابزارهای کی‌یف برای ضربه زدن به ماشین جنگی مسکو تبدیل شده است؛ ابزاری که اکنون منافع دولت دونالد ترامپ را نیز به چالش کشیده است. ترامپ در ۱۰ اکتبر آشکارا از ولودیمیر زلنسکی خواست پالایشگاه‌های روسیه را هدف قرار ندهد و حتی خواستار روی کار آمدن رئیس‌جمهوری جدید در اوکراین شد. یک روز پیش‌تر نیز نمایندگان آمریکا در میامی احتمال قطع تبادل اطلاعات امنیتی با کی‌یف را در صورت ادامه حملات مطرح کرده بودند.
برآورد بلومبرگ از دست‌کم ۷۰ حمله به پالایشگاه‌های روسیه در سال جاری حکایت دارد. وزارت دفاع اوکراین مدعی است ۵۱ درصد ظرفیت پالایش نفت روسیه از کار افتاده؛ هرچند تحلیلگران مستقل این رقم را حدود ۳۰ درصد می‌دانند. در سپتامبر، سه پالایشگاه از ۶ پالایشگاه بزرگ گازوئیل روسیه تولید خود را کاهش دادند یا متوقف کردند و پالایشگاه «کیریشی» کاملاً از مدار خارج شد.
وقتی منافع آمریکا با اقتصاد روسیه گره می‌خورد
تناقض اصلی سیاست واشنگتن در تصمیم ۹ اکتبر وزارت خزانه‌داری آمریکا آشکار شد؛ تصمیمی که واردات و فروش گازوئیل روسیه را تا آوریل ۲۰۲۷ مجاز کرد. ترامپ همچنین وعده داده است واردات این محصول در دسامبر به یک میلیون تن برسد. به این ترتیب، آمریکا برای افزایش عرضه سوخت و مهار قیمت‌ها به پالایشگاه‌هایی نیاز پیدا کرده که اوکراین در پی نابودی آن‌هاست.
این چرخش در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر اهمیت بیشتری دارد. میانگین قیمت گازوئیل در آمریکا در هفته گذشته به ۶.۵۱ دلار به‌ازای هر گالن رسید؛ تقریباً دو برابر سال قبل. در ایالت‌های کشاورزی مانند آیووا و کانزاس، افزایش هزینه سوخت می‌تواند به عاملی تعیین‌کننده در رقابت‌های انتخاباتی تبدیل شود. با این حال، مشکل اصلی بازار انرژی صرفاً حملات اوکراین نیست: برآورد آژانس بین‌المللی انرژی نشان می‌دهد کاهش صادرات خلیج فارس حدود سه برابر افت عرضه روسیه است. بنابراین، احیای صادرات گازوئیل روسیه به‌تنهایی نمی‌تواند فشار ناشی از بحران انرژی را برطرف کند.
کی‌یف حاضر به تسلیم اهرم فشار نیست
اوکراین دلایل راهبردی روشنی برای ادامه حملات دارد. کی‌یف پهپادهای خود را تولید می‌کند و ظرفیت تولید آن‌ها در سال جاری سه برابر شده است. برخلاف تحریم‌ها که دولت‌ها می‌توانند آن‌ها را لغو کنند، بازسازی تأسیسات پالایشگاهی تخریب‌شده زمان‌بر و پرهزینه است. یک مقام ارشد اوکراینی نیز در واکنش به فشارهای آمریکا گفته است: «ما پالایشگاه‌ها را خواهیم سوزاند.»
قطع همکاری اطلاعاتی آمریکا می‌تواند دقت حملات اوکراین را کاهش دهد، اما لزوماً توانایی این کشور برای هدف قرار دادن زیرساخت‌های ثابت روسیه را از بین نمی‌برد. چنین اقدامی همچنین این پیام را منتقل می‌کند که واشنگتن حاضر است برای حفاظت از منافع اقتصادی خود، توان نظامی شریکش را محدود کند. در این میان، اروپا نیز با معضل دشواری روبه‌روست؛ آیا می‌تواند با تأمین پهپاد، منابع مالی و پشتیبانی اطلاعاتی، خلأ ناشی از عقب‌نشینی آمریکا را جبران کند؟
سه مسیر پیش روی جنگ انرژی
محتمل‌ترین سناریو، ادامه حملات با تغییر اهداف است؛ به‌گونه‌ای که اوکراین به‌جای پالایشگاه‌های تولیدکننده گازوئیل، پایانه‌های صادراتی، ایستگاه‌های پمپاژ و انبارهای سوخت نظامی را هدف بگیرد. سناریوی دوم، قطع دوباره حمایت اطلاعاتی آمریکا و کاهش دقت حملات اوکراین است. مسیر سوم نیز توافقی برای توقف متقابل حملات به زیرساخت‌های انرژی است؛ توافقی که تاکنون پیشرفتی نداشته است.
موضع کرملین نیز تعیین‌کننده خواهد بود. ممنوعیت صادرات گازوئیل روسیه از سوی تولیدکنندگان در ۳۱ اکتبر منقضی می‌شود و تصمیم مسکو درباره تمدید آن می‌تواند نشانه‌ای از وضعیت پالایشگاه‌ها و شدت فشار اوکراین باشد.
در نهایت، مسئله فراتر از اختلاف بر سر اهداف نظامی است؛ واشنگتن از کی‌یف می‌خواهد ابزار فشار خود بر روسیه را محدود کند، زیرا پیامدهای جنگ به اقتصاد و سیاست داخلی آمریکا رسیده است. اگر اوکراین تسلیم این خواسته شود، استقلال راهبردی آن زیر سؤال می‌رود؛ اگر مقاومت کند، شکاف در ائتلاف غربی آشکارتر خواهد شد.
نظر شما